نور هدایت
به وبلاگ نور هدایت خوش آمدید
نويسندگان

واژه‌ « قرآن‌» معروفترین‌ نام‌ کتاب‌ آسمانی‌ مسلمین‌ است‌ که‌ خدای‌ تعالی‌ خود این‌ نام‌ را برای‌ کتاب‌ خویش‌ برگزیده‌ است‌، چنانکه‌ در سوره‌ مزمل‌ که‌ از نظر ترتیب‌ نزول‌، سومین‌ سوره‌ بعد از «علق‌» و «قلم‌» است‌ و در سالهای‌ نخستین‌ پس‌ از بعثت‌ بر حضرت‌ ختمی‌ مرتبت‌ نازل‌ گردید، فرموده‌ است‌: «یا ایها المزمل‌، قم‌ اللیل‌ الا قلیلا، نصفه‌ اوانقص‌ منه‌ قلیلا، اوزد علیه‌ و رتل‌ القرآن‌ ترتیلا. مزمل‌ 1ـ4 بنابراین‌، لفظ‌ « قرآن‌» برای‌ نخستین‌ بار در همین‌ سوره‌ آمده‌ است‌.
واژه‌ « قرآن‌» هفتاد بار (به‌ صور مختلف‌ نحوی‌) دراین‌ مصحف‌ شریف‌ بکار رفته‌ است‌. این‌ واژه‌ 52 بار به‌ صورت‌ معرفه‌ با «ال‌» تعریف‌ و 18 بار هم‌ بدون‌ حرف‌ تعریف‌ دراین‌ کتاب‌ آسمانی‌ مقدس‌ آمده‌ است‌. البته‌، در چهار مورد، از واژه‌ قرآن‌ به‌ معنای‌ قرائت‌ یاد شده‌ است‌: دوبار در سوره‌ اسراء آیة‌ 78 و دوبار در سوره‌ قیامة‌ ، آیه‌ 17 و 18. در سوره‌ اسراء کلمه‌ «قرآن‌» به‌ «الفجر» اضافه‌ شده‌ و ترکیب‌ « قرآن‌ الفجر» پدید آمده‌ است‌ که‌ مجازاً از آن‌ به‌ نماز صبح‌ تعبیر می‌شود، چون‌ «قرآن‌ الفجر» در آیة‌ «اقم‌ الصلوة‌ لدلوک‌ الشمس‌ الی‌ غسق‌ اللیل‌ و قرآن‌ الفجر...» معطوف‌ به‌ «الصلوة‌» و تقدیرش‌ چنین‌ می‌شود: «و اقم‌ قرآن‌ الفجر» یعنی‌ بپا دار قرائت‌ فجر یا نماز صبح‌ را، و نیز چون‌ نماز صبح‌ بر قرائت‌ قرآن‌ اشتمال‌ دارد، از آن‌ به‌ «قرآن‌ الفجر» تعبیر شده‌ است‌. در آیه‌ 17 و 18 از سوره‌ قیامة‌، کلمة ‌» قرآن‌» به‌ ضمیر «ه‌» که‌ مرجع‌ آن‌ کتاب‌ خدا یا وحی‌ است‌، اضافه‌ شده‌ و شکل‌ «قرآنه‌» ضبط‌ گردیده‌ است‌. در نتیجه‌، لفظ‌ « قرآن‌» مصدر و به‌ معنای‌ قرائت‌ و خواندن‌ خواهد بود. (4)
دانشمندان‌ علوم‌ قرآنی‌ اسامی‌ و صفات‌ این‌ کتاب‌ عزیز را به‌ تفاوت‌، فهرست‌وار برشمرده‌اند. شیخ‌ ابوالفتوح‌ رازی‌ چهل‌ و سه‌ اسم‌ برای‌ قرآن‌ ذکر نموده‌ و بدرالدین‌ زرکشی‌ - به‌ نقل‌ از قاضی‌ شیذله‌ - نیز پنجاه‌ و پنج‌  نام‌ برای‌ این‌ کتاب‌ مقدس‌ یاد کرده‌ است‌.

و با هر تعبیری که از آن یاد شود عبارت از آیات و تعبیرات الهی است که از هر جهت اعجاز آمیز بوده و بیانی که از طریق وحی بر پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم نازل گردیده و در مصاحف و دفاتر گرد آمده و به تواتر به ما رسیده و قرآن موجود همان کلام الهی است که مردم مامور به قرائت و عمل به مضامین آن می‌باشند و هیچ گونه دستبرد و تحریف و زیادت و کاستی در آن راه نیافته است و تعریف قرآن به این معانی مورد اتفاق دانشمندان اسلامی می‌باشد.

 

 


طبق‌ نظر مفسران‌ بزرگ‌ از «قرآن‌، فرقان‌، کتاب‌ و ذکر» به‌ عنوان‌ چهار نام‌ اصلی‌ رایج‌ برای‌ این‌ کتاب‌ عزیز نام‌ برده‌ شده‌ است‌

1-    (قرآن ) : اِنَّهُ لَقُرآنٌ کَریم

قرآن: این واژه یا از “قَرْن‌” و یا از “قرأ” به معنای‌، جمع‌، پیوند و ضمیمه نمودن حروف و کلمات به یک دیگر در هنگام ترتیل است در ادامه اینکه : ‌

  • در وجه تسمیه و نامگذاری قرآن عده‌ای می‌گویند : قرآن به معنی جمع و گرد آوری است و چون قرآن گرد آورنده ثمرات کتب پیشین آسمانی است آنرا قرآن نامیده‌اند.
  • تعدادی هم عقیده دارند قرآن به معنی قرائت است و چون قاری قرآن به هنگام قرائت قرآن حروف و کلمات آن را به دنبال هم می‌آورد قرآنش نامیده‌اند.
  • همچنین این نظر هم وجود دارد که قرآن از ریشه (قَرَنَ) به معنی نزدیک ساختن چیزی به چیز دیگر است و چون حروف و کلمات و آیات قرآن مقرون به هستند آن را قرآن نامیده اند.
  • کسانی هم می‌گویند قرآن از (قرائن) که جمع قرینه است گرفته شده و از این جهت که هر یک از آیات قرآنی ، قرینه آیات دیگر می‌باشد آنرا قرآن می‌گویند.

کتاب آسمانی حضرت محمد (ص) را قرآن می نامند؛ چرا که جمع کردن و خواندن آن بر عهدۀ ما است همچنین به اعتبار آن که جامع تمام علوم و حاوى جمیع احکام است، آن را قرآن می نامند.

2-  ( کتاب ) : حم و الکِتابِ المُبین

  • وجه تسمیه قرآن به کتاب از آن جهت است که : کتاب در اصل لغت به معنای گرد هم آوردن است و هر نوشته‌ای را از آن جهت کتاب می‌نامند چون و کلمات در آن گرد هم آمده و قرآن را هم بدین جهت کتاب می‌نامند که انواع آیات و قصص و احکام در گرد هم آمده است. کتاب‏: به معنای ضمیمه کردن و جمع کردن بعضی حروف بر بعضی دیگر به واسطۀ نوشتن است‌. البته گاهی به ضمیمه کردن حروف به یک دیگر به صورت لفظی نیز کتاب می‌گویند؛ و به همین دلیل به آیات و کلام خدا کتاب گفته می ‌شود، و لو نوشته نشود به جهت این ضمیمه کردن و جمع کردن است که به قرآن کتاب می گویند.

3-     (فرقان )نَزَلَ الفُرقانَ علی عَبدِهِ

فرقان‏: از آن جا که قرآن با دلیل‏هاى محکمش حق را از باطل جدا می کند، به اسم «فرقان» نامیده شده است. یزید بن سلام از پیامبر اکرم (ص) سؤال کرد؛ چرا قرآن را فرقان نامیده‏اند، فرمود: “زیرا آیات و سوره‏هاى آن متفرّق است و به صورت الواح نازل نشده، ولى سایر کتب از قبیل صحف و تورات و انجیل و زبور تمام آنها در الواح و اوراق نازل شده است

  • در وجه تسمیه و نامگذاری قرآن به فرقان عده‌ای عقیده بر آن است که : چون قرآن فارق (جدا کننده) میان حق و باطل است و آن دو را از هم جدا می‌کند به فرقان نامیده شد.
  • بعضی هم معتقدند که قرآن از آن جهتی فرقان نامیده شده که این کتاب آسمانی ، انسان را به نجات و موفقیت نائل می‌کند، زیرا که فرقان را به معنای نجات می‌دانند در آیه : (یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنوا اَن تَتَّقوا اللّهَ یَجعَل لَکُم فُرقاناً)

 

همچنین چون قرآن پیروانش را به نجات و خلاص از بدبختی ها می کشاند، به او فرقان گفته‏اند همچنان که در آیۀ کریمه به آن اشاره شده است: “اى کسانى که ایمان آورده‏اید، اگر از خدا بترسید شما را بصیرت شناخت حق از باطل دهد

4-   (ذکر)هذا ذکرٌ مُبارکٌ اَنزلناه

  • وجه تسمیه قرآن به ذکر از آن جهت است که خداوند متعال با سخن خود بندگان خویش را به فرائض و احکام یادآور می‌گردد.

ذکر: تعبیر از قرآن به «ذکر» ممکن است به چند جهت باشد:

۱٫ این عنوان‌، به معنای یادآوری قلبی و زبانی است.‌ این کتاب یادآورى خدا است، به بندگان نسبت به فرائض و احکام، تا مال، منال، جاه و جلال دنیوى آنها را مغرور نسازد و از سعادت ابدى و نعمت اخروى محروم نشوند.

۲٫ در کتب لغت ذکر به معنای شرف هم آمده است و قرآن شرف و افتخاری است براى کسى که بدان ایمان آورد و تصدیق می کند مفاد این آیه را: «وَ إِنَّهُ لَذِکْرٌ لَکَ وَ لِقَوْمِکَ».

۳٫ آیاتى که راجع به حفظ قرآن از زوال و تحریف بحث مى‏کند، نام ذکر  را برای قرآن آورده که مى‏فرماید: “قرآن کریم از این جهت که ذکر است باطل بر آن غلبه نمى‏کند، نه روز نزولش و نه در زمان آینده، نه باطل در آن رخنه مى‏کند و نه نسخ و تغییر و تحریفى که خاصیت ذکر بودنش را از بین ببرد نکته پایانی این که سه عنوان کتاب‌، ذکر و فرقان‌، برای کتاب های آسمانی دیگر نیز ذکر گردیده و تنها عنوان قرآن‌، به صورت اسم خاص برای این کتاب آسمانی مطرح است.

 و همچنین (تنزیل (اِنَّهُ لِتَنزیلٌ ربّ العالمین

  • وجه تسمیه قرآن به تنزیل از آن جهت است که آیات آناز طریق وحی به تدریج بر رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم نازل گردید. چون کلمه تنزیل غالبا از نزول تدریجی قرآن حکایت می‌کند و کلمه انزال نمایانگر نزول دفعی قرآن می‌باشد.

ما در این جا به این اسامی و به آیاتی که این اسما در آن آمده است، اشاره می کنیم:

  1. قرآن (طه، ۲ ـ نساء، ۸۲،…)
  2. فرقان (انفال ۲۹ ـ آل عمران، ۳ و ۴ ـ فرقان، ۱ و …)
  3. کتاب (فاطر، ۲۹ ـ نساء، ۱۰۵)
  4. ذکر (آل عمران، ۵۸ ـ حجر، ۹)
  5. تنزیل (شعراء ۱۹۲ـ انسان، ۲۳)
  6. حدیث ( زمر، ۲۳، کهف، ۶)
  7. موعظة (یونس، ۵۷)
  8. تذکرة ( حاقه، ۴۸)
  9. ذکری ( هود، ۱۲۰)

10. بیان (آل عمران، ۱۳۸)

11. هدی (بقره، ۲)

12. شفاء (فصلت، ۴۴)

13. حکم (رعد، ۳۷)

14. حکمت ( احزاب، ۳۴)

15. حکیم (آل عمران، ۵۸)

16. مهیمن ( مائده، ۴۸)

17. هادی ( جن، ۱ و ۲)

18. نور (اعراف، ۱۵۷)

19. رحمة (نمل، ۷۷)

20. عصمت ( آل عمران، ۱۰۳)

21. نعمة ( ضحی، ۱۱)

22. حق ( حاقة، ۵۱)

23. تبیان ( نحل، ۸۹)

24. بصائر ( قصص، ۴۳)

25. مبارک ( انبیاء، ۵۰)

26. مجید ( ق، ۱)

27. عزیز ( فصلت، ۸۷)

28. عظیم (حجر ۸۷)

29. کریم (واقعه، ۷۷)

30. سراج ( احزاب، ۴۶)

31. منیر ( احزاب، ۴۶)

32. بشیر ( فصلت، ۳ و ۴)

33. نذیر ( فصلت، ۴)

34. صراط ( حمد، ۶)

35. حبل ( آل عمران، ۱۰۶)

36. روح ( شوری، ۵۲)

37. قصص ( یوسف، ۳)

38. فصل ( طارق، ۱۳)

39. نجوم ( واقعه، ۷۵ )

40. عجب ( جن، ۱)

41. قیّم ( کهف، ۱ و ۲)

42. مبین ( یوسف، ۱)

43. علیّ (زخرف، ۴)

44. کلام ( توبه، ۶)

45. قول (قصص، ۵۱)

46. بلاغ (ابراهیم، ۵۲)

47. متشابه ( زمر، ۲۳)

48. عربی ( زمر، ۲۸)

49. بشری ( نمل، ۲)

50. عدل ( انعام، ۱۱۵)

51. امر ( طلاق، ۵)

52. ایمان ( آل عمران، ۱۹۳)

53. نباء (نباء، ۱ و ۲ )

54. وحی ( انبیاء، ۴۵)

55. علم ( رعد، ۳۷)

اسامی غیر شایع قرآن کریم

علاوه بر اسامی و نامهای معروف قرآن کریم عناوینی نیز وجود دارند که دانشمندانی همانند (ابوالمعالی عزیزی) پنجاه و پنج نام برای قرآن کریم یاد کرده است البته بدون تردید همه این عناوین نمی‌توانند اسامی قرآن باشند بلکه اکثر آنها اوصاف قرآن می‌باشند و آنها عبارتند از : مبین ، کریم ، نور ، هدایت ، رحمت ، شفاء ، موعظه ، مبارک ، علی ، حکمت ، حکیم ، مصدق ، مهین ، حبل ، صراط مستقیم ، قیم ، قول ، فصل ، بناء عظیم ، احسن الحدیث ، متشابه ، مثانی ، روح ، وحی ، عربی ، بصائر ، بیان ، علم ، حق ، هدی ، عجب ، تذکر ، صدق ، عروة الوثقی ، عدل ، امر ، منادی ، بشری ، مجید ، زبور ، بشیر ، نذیر ، عزیز ، بلاغ ، قصص ، صحف ، مکرمه ، مرفوعه ، مطهره

[ ۱۳٩٠/۱٢/۱۸ ] [ ۱۱:٠٠ ‎ق.ظ ] [ مبینا.صوفیان ] [ نظرات () ]
.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ

بسم الله الرحمن الرحیم «اِنَّ هَـذَا الْقُرْآنَ یِهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ و َیُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِینَ الَّذِینَ یَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا کَبِیرًا» همانا این قرآن‏، به راهى که استوارترین راه‏هاست‏، هدایت میکند؛ و به مؤمنانى که اعمال صالح انجام می‏دهند، بشارت مى‏دهد که براى آنها پاداش بزرگى است‏. (اسراء /9) هدف از ایجاد این وبلاگ قرآنی، که قرآن کتاب الهی و سخن «دوست» است و در پوست وخون مسلمانان ریشه دوانیده و پاسخ همه سوالات بشری را در طول تاریخ با صراحت و آشکارا داده شده و همیشه راهنما و هدایتگر دوستداران راه حقیقت و آرامبخش زندگی انسانها بوده و هست . پس شایسته است که ما از این نور هدایت روشنی جوییم و به آن رو آوریم و امیدوارم مطالب خوبی در این وبلاگ کسب نموده و دعای گوی این بنده حقیر باشید.
موضوعات وب
صفحات اختصاصی
امکانات وب