واژه حجاب و عفاف

ابن خلدون در مقدمه خویش فصلی دارد تحت عنوان«فصل فی الحجاب کیف یقع فی الدول و انه یعظم عند الهرم‏». در این فصل بیان می ‏کند که حکومت ها در بدو تشکیل میان خود و مردم حائل و فاصله‏ای قرار نمی ‏دهند ولی تدریجا حائل و پرده میان حاکم و مردم ضخیم‏تر می ‏شود تا بالاخره عواقب ناگواری به وجود می‏ آورد. ابن خلدون کلمه«حجاب‏» را به معنی پرده و حائل(نه پوشش) به کار برده است. استعمال کلمه«حجاب‏» در مورد پوشش زن یک اصطلاح نسبتا جدید است. در قدیم و مخصوصا در اصطلاح فقها کلمه«ستر» که به معنی پوشش است‏ به کار رفته است. فقها چه در کتاب الصلوة و چه در کتاب النکاح که متعرض این مطلب شده‏اند کلمه«ستر» را به کار برده‏اند نه کلمه«حجاب‏» را. بهتر این بود که این کلمه عوض نمی ‏شد و ما همیشه همان کلمه«پوشش‏» را به کار می ‏بردیم، زیرا چنان که گفتیم معنی شایع لغت«حجاب‏» پرده است و اگر در مورد پوشش به کار برده می ‏شود به اعتبار پشت پرده واقع شدن زن است و همین امر موجب شده که عده زیادی گمان کنند که اسلام خواسته است زن همیشه پشت پرده و در خانه محبوس باشد و بیرون نرود. وظیفه پوشش که اسلام برای زنان مقرر کرده است ‏بدین معنی نیست که از خانه بیرون نروند.

 زندانی کردن و حبس زن در اسلام مطرح نیست. در برخی از کشورهای قدیم مثل ایران قدیم و هند چنین چیزهایی وجود داشته است ولی در اسلام وجود ندارد. پوشش زن در اسلام این است که زن در معاشرت خود با مردان بدن خود را بپوشاند و به جلوه‏گری و خودنمایی نپردازد. در قرآن کریم درباره زنان پیغمبر دستورهای خاصی وارد شده است. اولین آیه خطاب به زنان پیغمبر با این جمله آغاز می ‏شود: یا نساء النبی لستن کاحد من النساء یعنی شما با سایر زنان فرق دارید. اسلام عنایت‏ خاصی داشته است که زنان پیغمبر، چه در زمان حیات آن حضرت و چه بعد از وفات ایشان، در خانه ‏های خود بمانند، و در این جهت‏ بیشتر منظورهای اجتماعی و سیاسی در کار بوده است. قرآن کریم صریحا به زنان پیغمبر می‏ گوید: و قرن فی بیوتکن یعنی در خانه‏ های خود بمانید. اسلام می‏ خواسته است«امهات المؤمنین‏» که خواه ناخواه احترام زیادی در میان مسلمانان داشتند از احترام خود سوء استفاده نکنند و احیانا ابزار عناصر خودخواه و ماجراجو در مسائل سیاسی و اجتماعی واقع نشوند. و چنان که می‏ دانیم یکی از امهات المؤمنین(عایشه) که از این دستور تخلف کرد ماجراهای سیاسی ناگواری برای جهان اسلام به وجود آورد. خود او همیشه اظهار تاسف می ‏کرد و می ‏گفت دوست داشتم فرزندان زیادی از پیغمبر می‏ داشتم و می‏ مردند اما به چنین ماجرایی دست نمی ‏زدم. سر این که زنان پیغمبر ممنوع شدند از این که بعد از آن حضرت با شخص دیگری ازدواج کنند به نظر برخی فقها همین است؛ یعنی شوهر بعدی از شهرت و احترام زنش سوء استفاده می ‏کرد و ماجراها می‏ آفرید. بنابراین اگر درباره زنان پیغمبر دستور اکیدتر و شدیدتری وجود داشته باشد بدین جهت است. به هر حال آیه‏ای که در آن آیه کلمه«حجاب‏» به کار رفته آیه‏53 از سوره احزاب است که می ‏فرماید: و اذا سالتموهن متاعا فاسالوهن من وراء حجاب یعنی اگر از آن ها متاع و کالای مورد نیازی مطالبه می‏ کنید از پشت پرده از آن ها بخواهید. در اصطلاح تاریخ و حدیث اسلامی هر جا نام«آیه حجاب‏» آمده است مثلا گفته شده قبل از نزول آیه حجاب چنان بود و بعد از نزول آیه حجاب چنین شد، مقصود این آیه است که مربوط به زنان پیغمبر است(3)، نه آیات سوره نور که می ‏فرماید: قل للمؤمنین یغضوا من ابصارهم... . قل للمؤمنات یغضضن من ابصارهن. یا آیه سوره احزاب که می ‏فرماید: یدنین علیهن من جلابیبهن

/ 0 نظر / 8 بازدید