اسامی قرآن

طبق‌ نظر مفسران‌ بزرگ‌ از «قرآن‌، فرقان‌، کتاب‌ و ذکر» به‌ عنوان‌ چهار نام‌ اصلی‌ رایج‌ برای‌ این‌ کتاب‌ عزیز نام‌ برده‌ شده‌ است‌

1-    (قرآن) : اِنَّهُ لَقُرآنٌ کَریم

قرآن: این واژه یا از “قَرْن‌” و یا از “قرأ” به معنای‌، جمع‌، پیوند و ضمیمه نمودن حروف و کلمات به یک دیگر در هنگام ترتیل است در ادامه اینکه : ‌

  • در وجه تسمیه و نامگذاری قرآن عده‌ای می‌گویند : قرآن به معنی جمع و گرد آوری است و چون قرآن گرد آورنده ثمرات کتب پیشین آسمانی است آنرا قرآن نامیده‌اند.
  • تعدادی هم عقیده دارند قرآن به معنی قرائت است و چون قاری قرآن به هنگام قرائت قرآن حروف و کلمات آن را به دنبال هم می‌آورد قرآنش نامیده‌اند.
  • همچنین این نظر هم وجود دارد که قرآن از ریشه (قَرَنَ) به معنی نزدیک ساختن چیزی به چیز دیگر است و چون حروف و کلمات و آیات قرآن مقرون به هستند آن را قرآن نامیده اند.
  • کسانی هم می‌گویند قرآن از (قرائن) که جمع قرینه است گرفته شده و از این جهت که هر یک از آیات قرآنی ، قرینه آیات دیگر می‌باشد آنرا قرآن می‌گویند.

کتاب آسمانی حضرت محمد (ص) را قرآن می نامند؛ چرا که جمع کردن و خواندن آن بر عهدۀ ما است همچنین به اعتبار آن که جامع تمام علوم و حاوى جمیع احکام است، آن را قرآن می نامند.

2-  ( کتاب) : حم و الکِتابِ المُبین

  • وجه تسمیه قرآن به کتاب از آن جهت است که : کتاب در اصل لغت به معنای گرد هم آوردن است و هر نوشته‌ای را از آن جهت کتاب می‌نامند چون و کلمات در آن گرد هم آمده و قرآن را هم بدین جهت کتاب می‌نامند که انواع آیات و قصص و احکام در گرد هم آمده است. کتاب‏: به معنای ضمیمه کردن و جمع کردن بعضی حروف بر بعضی دیگر به واسطۀ نوشتن است‌. البته گاهی به ضمیمه کردن حروف به یک دیگر به صورت لفظی نیز کتاب می‌گویند؛ و به همین دلیل به آیات و کلام خدا کتاب گفته می ‌شود، و لو نوشته نشود به جهت این ضمیمه کردن و جمع کردن است که به قرآن کتاب می گویند.

3-     (فرقان)نَزَلَ الفُرقانَ علی عَبدِهِ

فرقان‏: از آن جا که قرآن با دلیل‏هاى محکمش حق را از باطل جدا می کند، به اسم «فرقان» نامیده شده است. یزید بن سلام از پیامبر اکرم (ص) سؤال کرد؛ چرا قرآن را فرقان نامیده‏اند، فرمود: “زیرا آیات و سوره‏هاى آن متفرّق است و به صورت الواح نازل نشده، ولى سایر کتب از قبیل صحف و تورات و انجیل و زبور تمام آنها در الواح و اوراق نازل شده است

  • در وجه تسمیه و نامگذاری قرآن به فرقان عده‌ای عقیده بر آن است که : چون قرآن فارق (جدا کننده) میان حق و باطل است و آن دو را از هم جدا می‌کند به فرقان نامیده شد.
  • بعضی هم معتقدند که قرآن از آن جهتی فرقان نامیده شده که این کتاب آسمانی ، انسان را به نجات و موفقیت نائل می‌کند، زیرا که فرقان را به معنای نجات می‌دانند در آیه : (یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنوا اَن تَتَّقوا اللّهَ یَجعَل لَکُم فُرقاناً)

 

همچنین چون قرآن پیروانش را به نجات و خلاص از بدبختی ها می کشاند، به او فرقان گفته‏اند همچنان که در آیۀ کریمه به آن اشاره شده است: “اى کسانى که ایمان آورده‏اید، اگر از خدا بترسید شما را بصیرت شناخت حق از باطل دهد

4-   (ذکر)هذا ذکرٌ مُبارکٌ اَنزلناه

  • وجه تسمیه قرآن به ذکر از آن جهت است که خداوند متعال با سخن خود بندگان خویش را به فرائض و احکام یادآور می‌گردد.

ذکر: تعبیر از قرآن به «ذکر» ممکن است به چند جهت باشد:

۱٫ این عنوان‌، به معنای یادآوری قلبی و زبانی است.‌ این کتاب یادآورى خدا است، به بندگان نسبت به فرائض و احکام، تا مال، منال، جاه و جلال دنیوى آنها را مغرور نسازد و از سعادت ابدى و نعمت اخروى محروم نشوند.

۲٫ در کتب لغت ذکر به معنای شرف هم آمده است و قرآن شرف و افتخاری است براى کسى که بدان ایمان آورد و تصدیق می کند مفاد این آیه را: «وَ إِنَّهُ لَذِکْرٌ لَکَ وَ لِقَوْمِکَ».

۳٫ آیاتى که راجع به حفظ قرآن از زوال و تحریف بحث مى‏کند، نام ذکر  را برای قرآن آورده که مى‏فرماید: “قرآن کریم از این جهت که ذکر است باطل بر آن غلبه نمى‏کند، نه روز نزولش و نه در زمان آینده، نه باطل در آن رخنه مى‏کند و نه نسخ و تغییر و تحریفى که خاصیت ذکر بودنش را از بین ببرد نکته پایانی این که سه عنوان کتاب‌، ذکر و فرقان‌، برای کتاب های آسمانی دیگر نیز ذکر گردیده و تنها عنوان قرآن‌، به صورت اسم خاص برای این کتاب آسمانی مطرح است.

 و همچنین (تنزیل(اِنَّهُ لِتَنزیلٌ ربّ العالمین

  • وجه تسمیه قرآن به تنزیل از آن جهت است که آیات آناز طریق وحی به تدریج بر رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم نازل گردید. چون کلمه تنزیل غالبا از نزول تدریجی قرآن حکایت می‌کند و کلمه انزال نمایانگر نزول دفعی قرآن می‌باشد.

ما در این جا به این اسامی و به آیاتی که این اسما در آن آمده است، اشاره می کنیم:

  1. قرآن (طه، ۲ ـ نساء، ۸۲،…)
  2. فرقان (انفال ۲۹ ـ آل عمران، ۳ و ۴ ـ فرقان، ۱ و …)
  3. کتاب (فاطر، ۲۹ ـ نساء، ۱۰۵)
  4. ذکر (آل عمران، ۵۸ ـ حجر، ۹)
  5. تنزیل (شعراء ۱۹۲ـ انسان، ۲۳)
  6. حدیث ( زمر، ۲۳، کهف، ۶)
  7. موعظة (یونس، ۵۷)
  8. تذکرة ( حاقه، ۴۸)
  9. ذکری ( هود، ۱۲۰)

10. بیان (آل عمران، ۱۳۸)

11. هدی (بقره، ۲)

12. شفاء (فصلت، ۴۴)

13. حکم (رعد، ۳۷)

14. حکمت ( احزاب، ۳۴)

15. حکیم (آل عمران، ۵۸)

16. مهیمن ( مائده، ۴۸)

17. هادی ( جن، ۱ و ۲)

18. نور (اعراف، ۱۵۷)

19. رحمة (نمل، ۷۷)

20. عصمت ( آل عمران، ۱۰۳)

21. نعمة ( ضحی، ۱۱)

22. حق ( حاقة، ۵۱)

23. تبیان ( نحل، ۸۹)

24. بصائر ( قصص، ۴۳)

25. مبارک ( انبیاء، ۵۰)

26. مجید ( ق، ۱)

27. عزیز ( فصلت، ۸۷)

28. عظیم (حجر ۸۷)

29. کریم (واقعه، ۷۷)

30. سراج ( احزاب، ۴۶)

31. منیر ( احزاب، ۴۶)

32. بشیر ( فصلت، ۳ و ۴)

33. نذیر ( فصلت، ۴)

34. صراط ( حمد، ۶)

35. حبل ( آل عمران، ۱۰۶)

36. روح ( شوری، ۵۲)

37. قصص ( یوسف، ۳)

38. فصل ( طارق، ۱۳)

39. نجوم ( واقعه، ۷۵ )

40. عجب ( جن، ۱)

41. قیّم ( کهف، ۱ و ۲)

42. مبین ( یوسف، ۱)

43. علیّ (زخرف، ۴)

44. کلام ( توبه، ۶)

45. قول (قصص، ۵۱)

46. بلاغ (ابراهیم، ۵۲)

47. متشابه ( زمر، ۲۳)

48. عربی ( زمر، ۲۸)

49. بشری ( نمل، ۲)

50. عدل ( انعام، ۱۱۵)

51. امر ( طلاق، ۵)

52. ایمان ( آل عمران، ۱۹۳)

53. نباء (نباء، ۱ و ۲ )

54. وحی ( انبیاء، ۴۵)

55. علم ( رعد، ۳۷)

اسامی غیر شایع قرآن کریم

علاوه بر اسامی و نامهای معروف قرآن کریم عناوینی نیز وجود دارند که دانشمندانی همانند (ابوالمعالی عزیزی) پنجاه و پنج نام برای قرآن کریم یاد کرده است البته بدون تردید همه این عناوین نمی‌توانند اسامی قرآن باشند بلکه اکثر آنها اوصاف قرآن می‌باشند و آنها عبارتند از : مبین،کریم،نور،هدایت،رحمت،شفاء،موعظه،مبارک،علی،حکمت،حکیم،مصدق،مهین،حبل،صراط مستقیم،قیم،قول،فصل،بناء عظیم،احسن الحدیث،متشابه،مثانی،روح،وحی،عربی،بصائر،بیان،علم،حق،هدی،عجب،تذکر،صدق،عروةالوثقی،عدل،امر،منادی،بشری،مجید،زبور،بشیر،نذیر،عزیز،بلاغ،قصص،صحف،مکرمه،مرفوعه،مطهره

/ 0 نظر / 163 بازدید